Jeugd & Onderwijs

LEZEN – Alle kinderen gelijke kansen

Het jaar van corona

De impact van de coronacrisis op de leer- en leesontwikkeling van de jeugd is groot. Vooral bij de meest kwetsbare kinderen, die de routine van het dagelijks onderwijs en de extra aandacht voor leesplezier het hards nodig hebben. Bijna alle jeugdprogrammering is afgelast. We liepen vertraging op bij lopende projecten. De wekelijkse bezoeken van de VoorleesExpress vrijwilligers kwamen stil te liggen. De uitbreiding van de mediatheek-voorzieningen in het nieuwe C.T. Stork College is bijna helemaal stilgevallen door de afwezigheid van scholieren en docenten. En ook de speciale studievoorzieningen voor examenkandidaten waren dit jaar niet mogelijk.

Samen met het onderwijs gaan we na deze crisis hard aan de slag om de opgebouwde routines, het ritme van dagelijks leesonderwijs en de toegang tot de rijke schoolbibliotheken weer tot leven te wekken. Dat geldt ook voor de inzet van onze voorleesvrijwilligers in de laagtaalvaardige gezinnen van Hengelo. Het goede nieuws is dat er ook bijzondere nieuwe dingen wél zijn gebeurd. Ook op het gebied van lezen en digitale geletterdheid schoten de digitale varianten als paddenstoelen uit de grond. Of bestaande diensten werden (tijdelijk) gratis beschikbaar gesteld. We informeerden scholen via speciale nieuwsbrieven over de mogelijkheden van e-books, luisterboeken en andere digitale diensten. We organiseerden via TikTok een BoekenvlogBattle. Onze partner Tetem bood online KidsLabs aan en in de Bibliotheek verkochten we hun make-it@home techniekkits.

Activiteiten voor kinderen van 0 tot 18 jaar

De primaire taak van de Bibliotheek begint bij geletterdheid in de brede zin. Lezen is dé basis voor het verwerven van kennis en stimuleert verbeeldingskracht en creativiteit.

Kinderen zijn de volwassenen van de toekomst. De Bibliotheek vindt dat kinderen de kans moeten krijgen zich te ontwikkelen en ontplooien om volwaardig mee te kunnen doen in onze samenleving. We richten ons hierbij op de ontwikkeling van taal, leesplezier, digitale geletterdheid en mediawijsheid. Van wieg tot schooldiploma.

Doel: In 2020 bereiken we alle kinderen van 4 – 12 jaar met de dienstverlening van de Bibliotheek

Lezen is een sociaal proces. Door met anderen te praten over wat je leest, ontwikkel je je sneller en verbreed je jouw grenzen. We hebben in de omgeving van het kind helpende volwassenen nodig om het kiezen en lezen van een boek te stimuleren, maar ook vooral het praten daarover. Het zijn juist de ouders en de leerkrachten die een goed leesvoorbeeld moeten geven om de leeshonger bij het kind te vergroten. Dat is wat we met de aanpak van de Bibliotheek op school en onze programmering voor de jeugd proberen te bereiken.

BoekStart en dBos 2020 HGL

NB. Uitlening op de scholen vindt plaats onder verantwoording van de school. In dit verband is de uitlening van een boek een registratie, omdat het boek in de meeste gevallen niet mee naar huis genomen wordt en op school blijft. 

We werken nauw samen met het basisonderwijs in Hengelo. Het aantal aangesloten scholen ligt momenteel op 27. In 2020 is er in het onderwijsveld veel veranderd door het samengaan van Scholengroep Primato en de Dr. Schaepmanstichting. Daardoor zijn sommige scholen verdwenen of samengevoegd. Een ontwikkeling die nog een jaar of twee doorzet. Basisschool De Bron heeft zich als laatste nieuwe school voor een samenwerking in het kader van de Bibliotheek op school aangemeld.

Leescampagnes

Dansworkshop NVD jaarverslag2020Dit jaar stonden de Nationale Voorlees-dagen in het teken van het prentenboek Moppereend van Joyce Dunbar en Petr Horacek. Tijdens een inspiratieavond van Wapperkids kregen pedagogisch medewerkers van de kinderdagverblijven en peuterspeelscholen praktische tips om tijdens het voorlezen te gebruiken. Sonja Bleijerveld van Oyfo gaf een enthousiaste kleuterdansworkshop en Belletje Sterk verzorgde weer de voorstellingen voor de peuterspeel-scholen en kinderdagverblijven.

Kort na de jaarlijkse Voorleeswedstrijd is onze programmering helaas onderbroken door de coronacrisis. Tijdens de Kinderboeken‘maand’ in oktober konden kinderen en schoolklassen nog wel een interactieve Dino-tentoonstelling bewonderen. De bijpassende dino display-tafels vol dino- en geschiedenisboeken en leuke kleurplaten en knutselwerken trokken gelukkig veel bekijks, voordat we de deuren helaas weer moesten sluiten.Dinotentoonstelling jaarverslag2020

Cultuureducatie

Elk jaar gaan schrijvers op bezoek in wisselende groepen van de basisschool. Dit jaar waren de groepen 1 en 2 aan de beurt. In februari hebben 16 groepen de schrijvers/illustratoren Harmen van Straaten en Natascha Stenvert ontmoet. Het geplande programma in samenwerking met Oyfo is vanwege de coronacrisis helaas geannuleerd.

Ouderpartnerschap

Ouders zijn ontzettend belangrijk bij de taalontwikkeling en mediawijsheid van kinderen. Daarom blijft ouderpartnerschap, ofwel het vergroten van de betrokkenheid van ouders, een belangrijke doelstelling voor de Bibliotheek. Bij het ontwikkelen van onze programmering kijken we daarom niet meer alleen naar de jeugd, maar ook naar wat we kunnen betekenen binnen een bredere gezinsaanpak.

We zijn in 2019 gestart met het integreren van BoekStart in de kinderopvang binnen de Bibliotheek op school. Daarmee geven we ouderpartnerschap vorm binnen Integrale Kindcentra (IKC’s) in Hengelo en komt de focus te liggen op ouders van jonge kinderen.

Doel: In 2020 heeft de Bibliotheek een plan voor samenwerken Voorschool en Basisschool (IKC) waarin BoekStart in de kinderopvang en de Bibliotheek op school zijn geïntegreerd en is dit bij twee IKC geïmplementeerd

De pilot om in zes IKC’s BoekStart in de kinderopvang te integreren met de Bibliotheek op school werd in 2020 verder uitgerold. De collectie voor 0-4 jarigen is uitgebreid en toegevoegd aan de bestaande collectie van de betreffende basisscholen. Daarnaast werken we aan een geïntegreerd leesplan voor 0-12 jaar.

De subsidie voor de eerste zes BoekStartBibliotheek op school locaties komt vanuit de Provincie Overijssel via het stimuleringsprogramma Taal Werkt! Logo taalwerkt jaarverslag2020Eind 2020 is deze geïntegreerde BoekStartBibliotheek op school gerealiseerd in IKC ’t Berflo, de Akker, ’t Eimink en St. Plechelmus. Tot medio 2021 bouwen we nog verder in IKC de Hunenborg, de Woolder/Alfrink. Basisschool de Bron grijpt haar start aan om gelijk met de hele IKC in te stappen, dus ook daar komt een 0-12 samenwerking.

Doel: In 2020 haalt 75% van de ouders met een pasgeboren kindje het BoekStartkoffertje op in de Bibliotheek

Ouders met een pasgeboren kindje kunnen in de Bibliotheek het BoekStartkoffertje ophalen. Daarin zit een lidmaatschap van de Bibliotheek, informatie over voorlezen en twee prentenboekjes. In 2020 zijn 163 koffertjes opgehaald; een ophaalpercentage van 23%. De daling t.o.v. 2019 (36%) is waarschijnlijk te wijten aan de lockdowns en beperkte openstelling van de Bibliotheek.

Ook weten we dat alleen het stimuleren van (voor)lezen en lid worden van de Bibliotheek via de consultatiebureaus, met een gevuld koffertje als geschenk, onvoldoende effect heeft op de jonge ouders. Er is meer inspanning van meerdere partijen nodig om ouders met hun baby te binden aan de Bibliotheek.

Als Bibliotheek hebben we de focus op dit moment gelegd op het verdiepen van de samenwerking met het basisonderwijs, omdat we op deze manier bijna alle jonge kinderen in Hengelo kunnen bereiken. Daarnaast richten we ons in het komende jaar op een grootse en structurele wervingscampagne voor de jeugd en op de brede gezinsaanpak.

Doel: In 2020 bereiken we 80% van de kinderen met een leesachterstand met passende programma’s om deze leesachterstand te verkleinen

VoorleesExpress jaarverslag2020De VoorleesExpress heeft een stabiel aantal deelnemers. Maar de cyclus van 20 weken lang elke week bezoek van een voorleesvrijwilliger in ca. 50 gezinnen is door corona helaas niet goed afgerond. En de start van een nieuwe ronde in september was niet mogelijk.

Vanwege de veelal hoge leeftijd van onze vrijwilligers en het grote belang van fysiek contact was huisbezoek niet aan de orde en het opstarten van een digitale variant niet wenselijk.

Doel: In 2020 werken we samen met het voortgezet onderwijs in alle VMBO-scholen in Hengelo met het programma de Bibliotheek op school VO

In 2020 is de uitbreiding van de mediatheekvoorzieningen op het nieuwe C.T. Stork College maar nauwelijks uit de verf gekomen door de sluiting van het onderwijs. Ook de samenwerking op het Avila College en OSG ’t Genseler heeft onder de crisis te lijden gehad. De laatste scholieren uit het voortgezet onderwijs ontvingen wij in januari 2020 in de Bibliotheek. Daarna werd het erg stil. We hopen onze activiteiten in 2021 weer langzaam uit te kunnen breiden.

Doel: In 2020 vormen mediawijsheid en informatievaardigheden een vanzelfsprekend onderdeel van ons aanbod voor 0-18 jarigen

In samenwerking met de Bibliotheken Hof van Twente en Oldenzaal en het onderwijs in de drie gemeentes hebben we dit jaar zo goed als het ging voortgebouwd aan een goede structuur voor een doorgaande lijn op het gebied van digitale geletterdheid. Hierbij zoeken we samenwerking met regionale partners als Oyfo en Tetem. In Hengelo starten we in 2021 met de pilot op een of enkele basisscholen.

Nieuw voor 2020 is dat de samenwerking met Tetem steeds beter op stoom komt. Maakplaatsen2 jaarverslag2020Zo konden we tijdens de MeeMaakMaand in oktober een gevarieerd programma met workshops rond techniektaal en digitale geletterdheid aanbieden voor diverse doelgroepen. Waarmee we vaak andere kinderen bereiken en naar de Bibliotheek halen dan met onze leesprogramma’s. En een mooie bijvangst: vooral vaders doen soms net zo hard mee! Helaas moesten we in de tweede week de activiteiten staken als gevolg van de gewijzigde regels rondom corona.