Programma

U3L Filosofie College: De wereld op z'n kop

U3L Filosofie College: De wereld op z'n kop

'Vertrouwen in de toekomst' is de titel die het regeerakkoord in oktober 2017 meekreeg. Het lijkt een bezwering van gevoelens van onzekerheid, onveiligheid, verwarring en animositeit die het publieke debat domineren. In deze cursus bekijken we samen met drs. Edward van der Tuuk in tien colleges van circa twee uur waarheid, vertrouwen en gezag in het post-truth-tijdperk.

Samenlevingen bestaan bij de gratie van het gezag van instituties die het openbare leven regelen, en die vereisen dat burgers zich daaraan commiteren. Democratie veronderstelt betrokken burgers die zich kritisch verhouden tot de macht en de instituties die die macht belichamen. Autoriteit is daarmee een ambigu begrip: het verwijst enerzijds naar legitiem gezag, gedragen door regels, tradities en instituties, en anderzijds naar hiërarchie, gebaseerd op macht, en daarmee de tegenstrever van Verlichtingsidealen als vrijheid, gelijkheid en emancipatie. Het publieke debat lijkt voor een belangrijk deel te gaan over vertrouwen en geloof in instituties, versus wantrouwen t.a.v. diezelfde instituties, en daarmee ondermijning van het gezag ervan. In beide gevallen speelt de verbeelding van de werkelijkheid ('de waarheid') een belangrijke rol in het mobiliseren van groepen burgers met collectieve belangen of wereldbeelden.

Geloof of wantrouwen

Mythen en nationale ideologieën verbeelden een gedeelde identiteit waarin oorsprong van de gemeenschap en doel van het collectief streven centaal staan. Maar sinds de teloorgang van het geloof in klassieke ‘grote verhalen’ en de opkomst van social media, staat het geloof in de legitimiteit van diverse instituties onder druk. Er wordt gesproken over 'nep-nieuws', 'nep-rechters' en 'nep-parlement', graaiende bankiers, frauderende wetenschappers, partij-kartel, etc.

Nadelen van weten

Dit duidt op wantrouwen jegens instituties die ons leven tot op grote hoogte bepalen, maar waar we naar ons gevoel te weinig controle over hebben. We willen meer transparantie en inspraak, maar willen ook geloven in integriteit en authenticiteit. Waar Verlichtingsfilosofen nog geloofden dat kennis en informatie de burger zouden verlichten en emanciperen, moeten we misschien vaststellen dat de informatie-revolutie ook verwarring, onzekerheid en angst teweeg brengt. De vraag die dit oproept is: moet (en kan, anno 2017) het vertrouwen in sociale instituties worden hersteld, of moet de burger juist een sceptische houding cultiveren, en meer leren vertrouwen op zichzelf?

Programma

  1. 17 januari - het post-truth-tijdperk: verwarring & tribalisme
  2. 24 januari - waarheid: Plato vs. Nietzsche 
  3. 31 januari - mythen als legitimatie voor de sociale orde 
  4. 7 februari - de rol van taal: instituties, feiten & framing 
  5. 14 februari - wetenschap: objectiviteit & waardevrijheid 
  6. 28 februari - het recht: jurisprudentie & hermeneutiek 
  7. 7 maart - politiek: verbeelding & fact free politics 
  8. 14 maart - media: neutraliteit & de waan van de dag 
  9. 21 maart - het ware, goede en schone als traditie 
  10. 28 maart - uitdagers van de symbolische orde

Locatie: Bibliotheek Hengelo (Stad)
Docent: drs. Edward van der Tuuk
Prijs: € 223,85
Duur: 10 colleges van ca 2 uur
Tijd: Donderdagmiddag 14.45 - 16.45

Aanmelden

Klik hier voor meer informatie en aanmelden